แผนการเรียน  วิชา 2401359  พฤติกรรมการเมือง

 

ภาควิชาการปกครอง คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ผู้สอน:ดร.พรศักดิ์ ผ่องแผ้ว  02-218-7226  ppornsak@chula.ac.th

วันอังคาร เวลา 9.00-12.00 น. ณ ห้อง 108 ตึก 1

เนื้อหาตามหลักสูตร

            ความเป็นมาของการศึกษาแบบพฤติกรรมในทางรัฐศาสตร์  และความแตกต่างระหว่างการศึกษาในรูปแบบธรรมดา หรือแบบปรัชญาการเมืองกับแบบพฤติกรรม   ปัจจัยทางสังคมและวัฒนธรรมที่มีต่อกิจกรรมทางการเมือง  บุคลิกภาพและวัฒนธรรมทางการเมืองกับพฤติกรรมทางการเมือง     โดยเปรียบเทียบระหว่างพฤติกรรมในระบบประเพณีประชาธิปไตยตะวันตกกับประเทศไทยให้เกิดความชัดเจน                  

วัตถุประสงค์

            เพื่อให้นิสิตรู้และเข้าใจหลักการของการศึกษาการเมืองเชิงพฤติกรรมศาสตร์    ประเด็นสำคัญในการศึกษาและแบบแผนพฤติกรรมการแสดงออกทางการเมืองที่สำคัญของคนไทย ในด้านจิตวิทยาการเมือง และการมีส่วนร่วมทางการเมืองของบุคคลและสถาบันทางการเมืองที่สำคัญ รวมถึงให้สามารถวิเคราะห์ อธิบาย และทำนายพฤติกรรมการเมืองในกรณีต่างๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เนื้อหาสำคัญ

            1. หลักการ และขอบข่าย ของการศึกษาพฤติกรรมการเมือง

            2. พัฒนาการของการศึกษาพฤติกรรมการเมือง  ซึ่งรวมถึงประวัติความเป็นมาของการศึกษาพัฒนาการที่สำคัญ  จุดเด่น-ด้อย  และข้อวิจารณ์เกี่ยวกับการศึกษาพฤติกรรมการเมือง       

            3. ทฤษฎีรัฐศาสตร์กับการศึกษาพฤติกรรมการเมือง

            4. กระบวนการและแบบแผนพฤติกรรมการกล่อมเกลาทางการเมือง บุคลิกภาพทางการเมือง และวัฒนธรรมทางการเมือง

            5. ความรู้สึกทางการเมือง  (ประชามติ ทัศนคติ ความเชื่อ ความรู้สึกแปลกแยกทางการเมือง)  อุดมการณ์ทางการเมือง  และพฤติกรรมการเคลื่อนไหวทางการเมือง

            6. การมีส่วนร่วมทางการเมือง และพฤติกรรมการลงคะแนนเสียงเลือกตั้ง

            7. พฤติกรรมการเมืองในด้านอำนาจทางการเมือง พฤติกรรมการสื่อสารทางการเมือง  พฤติกรรมความขัดแย้งทางการเมือง พฤติกรรมกลุ่มการเมือง  พฤติกรรมการตัดสินใจทางการเมือง  พฤติกรรมการกำหนดนโยบายทางการเมือง และพฤติกรรมการปฏิบัตินโยบายในระบบการเมือง

            8. กรณีศึกษา (case studies) แบบแผนพฤติกรรมการเมืองที่สำคัญ ในระดับต่างๆ  เช่น ระดับบุคคล สถาบัน กลุ่มประชาชาติ หรือกลุ่มวัฒนธรรม เป็นต้น

กิจกรรมการวัดผล

            1. การมีส่วนร่วมในการเรียน โดยการเข้าเรียนและแสดงออกในการเรียนรู้ร่วมกันอย่างเอาใจใส่ (คะแนนร้อยละ 15 การเป็นคนตรงเวลาเป็น “เสน่ห์” ที่สำคัญของนิสิตแต่ละคน)

2. ทำรายงานการศึกษาพฤติกรรมการเมืองเรื่องใดเรื่องหนึ่ง. โดยใช้ข้อมูลเชิงประจักษ์หรือการสังเกตการณ์ในสนามโดยตรง  ส่งรายงานภายในวันอังคารที่ 18 กันยายน 2543 เวลา 13.00 . ระบุประเด็นปัญหาสำคัญในการศึกษา กรอบทางทฤษฎีที่ใช้ และมีข้อมูลที่เป็นจริงประกอบการทำรายงาน มีการอ้างอิงแหล่งวิชาการและแหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้ ตามแบบมาตรฐานการเขียนรายงานหรือการเขียนวิทยานิพนธ์ของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  (คะแนนร้อยละ 35 แบ่งเป็น ความสมบูรณ์ของการนำเสนอหลักการทางทฤษฎีที่ใช้เป็นกรอบแนวความคิดร้อยละ 15 ความสมบูรณ์ของเนื้อหาที่นำเสนอตามแนวความคิดนั้นร้อยละ 15 และรูปแบบและการอ้างอิงที่ถูกต้องตามแบบของเอกสารที่ดีร้อยละ 5)

            3. สอบปลายภาค (คะแนนร้อยละ 50)

หนังสือและเอกสารประกอบการเรียน

            หนังสือทางด้านพฤติกรรมการเมืองมีจำนวนมาก บางส่วนที่น่าสนใจมีดังต่อไปนี้

Asher, Herbert B.  "Voting Behavior Research in the 1980s: An Examination of Some Old and New         Problem Areas". Political Science: The State of the Discipline. Edited by Ada Finifter.                   Washington DC: American Political Science Association, 1983.

Asher, Herbert. Polling and the Public: What Every Citizen Should Know.  Fourth Edition.  Washington, DC: CQ Press, 1998.

Bogdanor, Vernon and Butler, David. Eds. Democracy and Elections: Electoral Systems and their Political Consequences. London : Cambridge University Press, 1983.

Crotty, William. Ed. Political Science : Political Behavior. Evanston : Northwestern University, 1991.

Czudnowski, Moshe M. Comparing Political Behavior. Beverly Hills: Sage Publications, 1976.

Elcock, Howard.  Political Behaviour. London: Menthuen, 1976.  [320 Elp]

Greenstein, Fred I. Children and Politics. Princeton : Princeton University Press, 1975.

Flanigan, William H. and Zingale, Nancy H. Political Behavior of the Ameiican Politics.  Ninth Edition.  Washington, DC: CQ Press, 1998.

Harrop, Martin  and Miller, Wiiliam L. Elections and Voters : A Comparative Introduction. London :               Macmillan Education Ltd., 1987.

Jennings, M. Kent and Niemi, Richard G. Generations and Politics: A Panel Study of Young Adults and their Parents. Princeton : Princeton University Press, 1981.

Glynn, Carroll J,; Herbst, Susan; O’Keef, Garrett J; and, Shapiro, Robert Y. Public Opinion.  Boulder, CO: Westview Press,  1999.

Lau, Richard R. and Sears, David O. Political Cognition. Hillsdale: Laurence Erlbaum Associates, 1986. [320.019 S984]

McGlynn, F.  Anthropological Approaches to Political Behavior.  [306.2  A636]

Peterson, Steven A. Political Behavior : Patterns of Everyday Life. Newbury : Sage Publications, 1990.  [306.2 P485P]

Suntaree Komin. Psychology of the Thai People : Values and Behavioral Patterns.  Bangkok:Research Center NIDA, 1991. 307 p.  [301.15 S358P]

Suntaree Komin. Social Demensions of Industrialization in Thailand. Bangkok: Research Center                NIDA, 1989. 123 p. [306.3 S358S]

Zigler, Edward and Child, Irvin L. Eds. Socialization and Personality Development. Reading, MA: Addison-Wesley Publishing, 1973.

กนก วงษ์ตระหง่าน. พรรคการเมืองในระบบรัฐสภาไทย. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 2536.

กระมล ทองธรรมชาติ และ พรศักดิ์ ผ่องแผ้ว. ข้าราชการไทย : ความสำนึกและอุดมการณ์. กรุงเทพมหานคร                 สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  2539.

เกียรติวรรณ อมาตยกุล.  อัตตสิกขา ศาสตร์แห่งการรู้จักตัวเอง. กรุงเทพมหานคร : หจก.ภาพพิมพ์ 2534.

นวลละออ สุภาผล, ทฤษฎีบุลิกภาพ. กรุงเทพมหานคร ภาควิชาจิตวิทยา คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทร์วิโรฒ ประสานมิตร 2527.

ผาสุก พงษ์ไพจิต. ชนชั้นกลาง.  กรุงเทพมหานคร : ศูนย์ศึกษาเศรษฐศาสตร์การเมือง คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 2536.

ผาสุก พงษ์ไพจิตร และ สังศิต พิริยะรังสรรค์..  คอรัปชั่นกับประชาธิปไตย.. กรุงเทพมหานคร : ศูนย์ศึกษา เศรษฐศาสตร์การเมือง คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 2537.

โยธิน  ศันสนยุทธ และ คนอื่นๆ. จิตวิทยา. กรุงเทพมหานคร : ศูนย์ส่งเสริมวิชาการ, 2533  381 หน้า. [150/464]

ศรีเรือน แก้วกังวาล. ทฤษฎี จิตวิทยาบุคลิกภาพ รู้เขารู้เรา. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์หมอชาวบ้าน  2536.

สมบัติ จันทรวงศ์. ลือกตั้งวิกฤต.  กรุงเทพมหานคร  : คบไฟ 2536.

สุจิต บุญบงการ และ พรศักดิ์ ผ่องแผ้ว.  พฤติกรรมการลงคะแนนเสียงเลือกตั้งของคนไทย. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 2527.

สุรเชษฐ  เวชชพิทักษ์. รากฐานแห่งชีวิต : วัฒนธรรมชนบทกับการพัฒนา.  กรุงเทพมหานคร : หมู่บ้าน, 2533. 135 หน้า. [306.4/848]

อมร รักษาสัตย์. ประชาธิปไตยหลายรส. กรุงเทพมหานคร : สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ 2532.

แอนโธนี ดาวน์. องค์การและความอยู่รอด  แปลจาก Inside Bureaucracy โดย เชาว์ ไพรพิรุณโรจน์.                              กรุงเทพมหานคร : สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ  2524.

                                                ฯลฯ

บทความต่าง ๆ.

            รัฐสภาสาร                                                                                                         

            รัฐศาสตร์สาร                                                                                                      

            วาสารสังคมศาสตร์                                                                                              

            American Political Science Review                                                                                   

            PS                                                                                                                   

            American Sociological Review                                                                             

            Comparative Political Quarterly                                                                            

            ฯลฯ

วิทยานิพนธ์และรายงานการวิจัย

            ดูในห้องสมุดต่าง ๆ

วันนัดพบ

วันอังคาร  เวลา 13.00 - 16.00. ห้อง 207 ตึก 2

สัปดาห์ที่

วันที่

รายการบรรยาย

หมายเหตุ

1

 5 มิ.. 2544

ขอบข่าย และเนื้อหาของวิชา

 

2

12 มิ.. 2544

พัฒนาการของการศึกษาพฤติกรรมในรัฐศาสตร์และวิธีการทางศาสตร์

 

3

19 มิ.. 2544

พาราไดม์ กรอบความคิดและวิธีการศึกษาพฤติกรรมการเมือง

 

4

26 มิ.. 2544

แบบแผนของการกล่อมเกลาและวัฒนธรรมทางการเมืองไทย

 

5

 3.. 2544

แบบแผนของทัศนคติและความเชื่อทางการเมือง

 

6

10.. 2544

อุดมการณ์ทางการเมืองและแบบแผนพฤติกรรม

 

7

17.. 2544

บุคลิกภาพทางการเมือง

 

8

31 ก.. 2544

พฤติกรรมการมีส่วนร่วมทางการเมือง

 

9

 7 ส.. 2544

พฤติกรรมการเลือกตั้ง

 

10

14 ส.. 2544

พฤติกรรมนิติบัญญัติ

 

11

21 ส.. 2544

พฤติกรรมการบริหาร  พฤติกรรมข้าราชการ

 

12

28 ส.. 2544

การศึกษาเฉพาะกรณี นิสิตเสนอรายงาน

 

13

  4 ก.. 2544

การศึกษาเฉพาะกรณี นิสิตเสนอรายงาน

 

14

11 ก.. 2544

การศึกษาเฉพาะกรณี นิสิตเสนอรายงาน

 

15

18 ก.. 2544

การศึกษาเฉพาะกรณี นิสิตเสนอรายงาน และสรุป